Szklary (woj. dolnośląskie) to niewielka miejscowość, którą zapewne mijaliście jadąc drogą krajową numer 8 na odcinku Wrocław-ziemia kłodzka. Swego czasu był to samowystarczalny kompleks, który był rozbudowywany na potrzeby kopalni niklu, chryzoprazu i opalu. Dzisiaj nie zobaczymy już większości zabudowań z dawnych lat. Na szczęście uchowała się sztolnia z tejże kopalni. Za każdym razem gdy przejeżdżaliśmy obok, mówiliśmy, że w końcu się tu zatrzymamy. Nastał ten dzień i mogę powiedzieć tylko jedno, że niepotrzebnie odkładaliśmy wizytę na później!
Krótka historia kopalni
Kopania została założona w 1890 roku jako kopalnia rud niklu i cennych kamieni jubilerskich przez spółkę Gewerkschaft Schlesische Nickelwerke (Śląskie Zakłady Niklowe). Jeśli chodzi o minerały było ich tu niezłe skupisko, bo aż 81! Kopalnia powstała, żeby wydobywać nikiel oraz chryzopraz. Jak się okazuje Szklary to jedno z dwóch miejsc na świecie z tak dużym skupiskiem tego kamienia szlachetnego. Drugim miejscem jest Australia. Dlaczego tam mało się u nas mówi o tym miejscu, skoro jest tak wyjątkowe?
Zapewne zastanawiacie się do czego używa się nikiel? Jest on bardzo pożądany w przemyśle zbrojeniowym. Tym samym kopalnia strasznie się wzbogaciła w czasie I wojny światowej. Niemcy jednak podchodzili z szacunkiem do pozostałych minerałów, które stąd wydobywali. Chryzoprazy (zwane zielonym złotem), opale i inne kamienie szlachetne, które tu wydobywali były wykorzystywane w przemyśle jubilerskim.
Kopalnia w czasie wojny rozrosła się ogromnie, wręcz proporcjonalnie od zysków firmy. 140 kilometrów chodników oraz własna huta mówią same za siebie. Wszystko to jednak działo się za sprawą żmudnej pracy górniczej zgodnie ze sztuką. Gdy złoża zaczęły się wyczerpywać około 1917 roku zaczęto nieśmiało przechodzić na metodę inwazyjną, czyli odkrywkową.
Ciekawostka: W latach 80-90 w kopalni przez 24 dni bez jedzenia i picia uwięzionych było dwóch studentów. W 1999 roku powstał krótkometrażowy film o nich – 24 dni.
W czasie II wojny światowej do pracy przy wydrążeniu i wybetonowaniu sztolni Robert zostali skierowani więźniowie z obozu Gross Rosen. Stracili tu zdrowie i życie, by stworzyć schron przeciwlotniczy dla wykwalifikowanych pracowników kopalni i huty, który i tak nie spełniał swoich założeń.
Po II wojnie światowej na terenie Dolnego Śląska w dawnych kopalniach mocno swoje paluchy maczali Rosjanie (jak chociażby w Miedziance). W Szklarach również. Zrobili jedną dobrą i jedną złą rzecz. Mianowicie zniszczyli kopalnię przeinaczając ją w kopalnię odkrywkową, gdyż w szybki sposób chcieli uzyskać jak najwięcej niklu na potrzeby zimnej wojny tym samym niszcząc niesamowite i jedyne w swoim rodzaju kamienie szlachetne. Nie patrzyli na inne minerały, spalali je w piecach bo liczył się dla nich tylko nikiel.
Z pozytywów. Rosjanie postanowili zmienić wcześniejszy schron przeciwlotniczy na schron przeciwatomowy. Zrobili to głównie w celach propagandowych, bo papier wszystko przyjmie. W praktyce schron nie spełniał żadnych norm… ale przetrwał! A tym samym i sztolnia, którą możemy dzisiaj zwiedzać. Gdyby nie to została by zniszczona jak cała reszta kopalni. O ironio!
Kopalnia oficjalnie działała do 1993 roku. Dzisiaj jej głównym celem jest edukacja. Tym sposobem odwiedzają ją studenci geologii oraz turyści.
Zwiedzanie podziemnej trasy edukacyjnej w Szklarach
Jeśli myślicie, że skoro trasa jest edukacyjne to przeznaczona jest tylko dla dzieci to jesteście w dużym błędzie.
Trasę zwiedza się z przewodnikiem, który w ciekawy i konkretny sposób opowiada o historii kopalni, ma ogromną wiedzę, jeśli chodzi o minerały, kamienie oraz skały znajdujące się w kopalni. Po całej teorii na koniec zwiedzania można zamienić się w małego odkrywcę. Przy zachowaniu zasad bhp, każdy zwiedzający może własnoręcznie przy użyciu narzędzi wykopać własne minerały. Można znaleźć wyjątkowe okazy z których kopalnia słynie. Jako kamieniara byłam w siódmym niebie. Chociaż nie udało mi się znaleźć żadnego białego kruka (w moim zbiorze znalazł się gnejs z magnezytem i chalcedon) to bawiłam się wyśmienicie.
Ważne informacje
- Kopania znajduje się w miejscowości Szklary, woj. dolnośląskie tuż przy drodze krajowej numer 8. Drogowskazy są tak umieszczone, że nie można ich przegapić,
- Zwiedzanie kopalni odbywa się od wtorku do niedzieli tylko w wyznaczonych godzinach – 10, 12 i 14. Warto być chwilę szybciej ponieważ 5 minut przed rozpoczęciem zwiedzania bilety nie są już sprzedawane,
- Samo zwiedzanie trwa około 1h 45 minut,
- Jak to pod ziemią, panuje tam stała temperatura ok. 8 stopni, więc koniecznie trzeba pamiętać o zabraniu ze sobą bluzy, czy kurtki zwłaszcza latem! 😊
- Bilet normalny kosztuje 50 zł, bilet ulgowy 40 zł – płatność gotówką lub blikiem. Warto jednak zaopatrzyć się w gotówkę przez przyjazdem tutaj!
- Przy kopalni znajduje się bezpłatny parking,
- Przed przyjazdem warto zerknąć na oficjalną stronę kopalni, by sprawdzić czy nie zmieniły się godziny zwiedzania oraz ceny ->> https://kopalniaszklary.pl/zwiedzanie
Co można zobaczyć w okolicy?
- Pałac w Kluczowej – 7 km
- Ząbkowice Śląskie, czyli Frankenstein – 8 km
- Ruiny zamku w Owieśnie – 18 km
- Bardo – miasto cudów – 19 km
- Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim – 19 km
- Twierdza Srebrna Góra – 21 km
